نفت نيوز                  NAFTNEWS

 ميدان نفتى آزادگان در 80 كيلومترى غرب اهواز قرار دارد. اين ميدان با ذخيره نفت درجاى حداقل 26 ميليارد بشكه و ميزان قابل برداشت 6 ميليارد بشكه در سال 1378 كشف گرديد.ميدان نفتى آزادگان كه ميزان هيدروكربور درجاى آن بالغ بر 31 ميليارد بشكه است ظرفيت توليد حداقل 300 هزار بشكه در روز را دارد، كشف اين ميدان بزرگترين كشف انجام گرفته در ايران در 35 سال گذشته به شمار مي‌رود.
بنابراين گزارش، طرح توسعه ميدان آزادگان در سال 84 در دو فاز براى رسيدن به توليد 150 هزار بشكه در روز در فاز اول و 260 هزار بشكه در روز در فاز دوم به تصويب رسيد. قرار است طرح توسعه ميدان آزادگان توسط شركت اينپكس ژاپن و نيكو ايران در دو فاز اجرا شود.
نتيجه اجراي فاز اول اين طرح كه 8 سال به طول مي‌انجامد، توليد 150 هزار بشكه نفت خام و 135 ميليون فوت مكعب گاز در روز است. نتيجه‌ اجراي كل پروژه ميدان نفتي آزادگان 260 هزار بشكه نفت خام و 235 ميليون فوت مكعب گاز در روز خواهد بود.
به گزارش فارس، فاز اول اين پروژه از ماه مارس 2004 ميلادي آغاز شد و قرار است فاز دوم آن نيز از سال 2010 ميلادي آغاز گردد.ميدان آزادگان بزرگترين ميدان نفتي ايران است كه ميزان ذخاير آن 26 ميليارد بشكه برآورد شده است.
اين گزارش مي‌افزايد: صرف نظر از ميدان آزادگان، ايران هم اكنون سومين صادركننده نفت به ژاپن است. در حال حاضر 16 درصد از واردات نفت ژاپن از ميادين ايران تامين مي‌شود كه بنابراين در صورت قطع صادرات نفت ايران، مصرف‌كنندگان ژاپني با مشكل مواجه خواهند شد.
آمارها نشان مي دهد حجم مبادلات تجاري ايران و ژاپن طي سال 2004 ميلادي به حدود 01/1 تريليون ين رسيده است كه اين رقم نسبت به سال قبل از آن 3/2 درصد رشد داشته است .
مطابق قرارداد، تمامي نفت حاصل از توسعه ميدان آزادگان به ژاپن صادر خواهد شد. ژاپن در سال 2004 ميلادي روزانه بالغ بر 5/5 ميليون بشكه نفت خام وارد كرده است. ميدان نفتي آزادگان در صورت توسعه كامل مي‌تواند شش درصد واردات سالانه ژاپن را تامين خواهد كرد.
شركت اينپكس ژاپن پس از امضاي قرارداد آزادگان با انتقاد آمريكا مواجه شد، ولي از آنجا كه ژاپن بزرگترين وارد كننده نفت در آسيا است، نياز استراتژيك به نفت براي تضمين امنيت انرژي دليل اصلي امضاي اين قرارداد عنوان مي شود.
بر اساس اين گزارش، شركت اينپكس اواخر سال 2006 را به عنوان زمان آغاز توسعه اين ميدان و سال 2008 را سال بهره‌برداري از اين ميدان تعيين كرده است. هزينه اين پروژه، 100 تا 200 ميليارد ين تخمين زده شده است و پيش‌بيني مي‌شود.
به گزارش فارس، وظايف اصلى پيمانكار در اين قرارداد توصيف ميدان، طراحى و مهندسي، حفارى 36 حلقه چاه توليدى در فاز اول و 39 حلقه چاه توليدى در فاز دوم، همچنين ساخت و نصب تاسيسات فرآورش نفت و گاز، احداث خطوط لوله صادراتى نفت و گاز به طول 200 كيلومتر و انجام مطالعات بازيافت ثانويه و بررسى احتمال تزريق آب و گاز به ميدان است.
در اين قرارداد كه به صورت بيع متقابل اجرا مى شود، تاكيد شده است: چنانچه در هريك از مراحل و پس از سه نوبت آزمايش توليد، سطح توليد واقعى كمتر از 7/96 درصد توليد باشد، پيمانكار جريمه خواهد شد.
هزينه هاى سرمايه اى اجراى اين طرح نيز كه تا قبل از تحويل به شركت ملى نفت ايران به عهده پيمانكار مى باشد، در فاز اول يك هزار و 26 ميليون دلار و در فاز دوم 900 تا 960 ميليون دلار تعيين شده است.
بر اساس اين قرارداد زمان بازپرداخت براى فاز اول پس از دستيابى به توليد كامل (150 هزار بشكه در روز) آغاز و در يك دوره 5/6 ساله به صورت اقساط سه ماهه انجام مى شود. در فاز دوم نيز پس از دستيابى به توليد نهايى (260 هزار بشكه در روز) بازپرداخت در يك دوره شش ساله آغاز خواهد شد.
اين گزارش حاكى است: دراين قرارداد تصريح شده است پيمانكار موظف است حداقل 51 درصد هزينه هاى سرمايه اى طرح را به توان داخلى (كالا و خدمات ايراني) اختصاص دهد كه در اينصورت با تزريق حدود يك ميليارد دلار به صنايع كشور تحول چشمگيرى ايجاد خواهد كرد.
يك درصد ارزش قرارداد نيز به امر آموزش كاركنان و انتقال فناورى اختصاص يافته و پيمانكار موظف شده است با هماهنگى شركت ملى نفت ايران برنامه اى براى انتقال فناورى تهيه و اجرا كند.
در بيانيه انعقاد اين قرارداد آمده است: اين قرارداد بين شركت "اينپكس" ژاپن و شركت نفتيران اينترتريد( نيكو) براى توسعه ميدان نفتى آزادگان با درصد مشاركت به ترتيب 75 درصد و 25 درصد، پيمانكاران شركت ملى نفت ايران هستند.
در اين بيانيه تصريح شد: قرارداد توسعه ميدان آزادگان در دو مرحله طراحى وتوليد نهايى براى مرحله اول روزانه 150 هزار بشكه و براى مرحله دوم 260 هزار بشكه در روز برنامه ريزى شده است.
توليد نهايى مرحله اول بر اساس برنامه ريزى در 52 ماه و در مرحله دوم در مدت 8 سال حاصل خواهد شد، همچنين برنامه ريزى شده است كه توليد اوليه از ميدان در سطح روزانه 50 هزار بشكه در مدت 40 ماه اول بدست آيد.
در بيانيه مشترك طرفين قرارداد، كل هزينه هاى سرمايه اى هردو مرحله حدود 2 ميليارد دلار اعلام شده و آمده است: اين ميزان با ارزش حدود 5/1 سال ارزش توليد روزانه 260 هزار بشكه ميدان قابل مقايسه است، همچنين دوره بازپرداخت براى مرحله اول و دوم به ترتيب 5/6 سال و 6 سال برنامه ريزى شده است.
بنابراين گزارش، از آنجا كه اين شركت ژاپني تجربه كافي حفاري در ميدان آزادگان را نداشت، در پي جلب كارشناسان حفاري براي همكاري در اين پروژه، از سه شركت جاپكس، تيكوكو و اي.او.سي هولدينگ نيز دعوت به همكاري كرد.
از سوي ديگر، ژاپني‌ها درصنايع بالادستي از تجربه و مهارت بالايي برخودار نيستند، به همين دليل بايد با يك شريك با تجربه، همكاري كنند. به همين دليل، شركتهاي نفتي استات اويل نروژ، توتال فرانسه و شركت انگليسي - هلندي شل علاقه‌مندي خود را براي مشاركت با ژاپن در توسعه ميدان نفتي آزادگان اعلام كرده بودند.
همكاري شركت ژاپني اينپكس با يك شركت اروپايي از همان زمان انعقاد قرارداد مطرح بود و به همين دليل ابتدا با شركت شل وارد مذاكره شدند. ژاپني‌ها نتوانستند با شل به توافق برسند و به سراغ يك شركت استراليايي به نام BHP رفتند كه با آن هم به توافق نرسيدند. هم اكنون نيز به سراغ شركت توتال فرانسه رفته‌اند كه هنوز به مرحله قطعيت و قرارداد نرسيده است.
حال علت تعلل و تاخير ژاپنيها در توسعه اين ميدان چيست؟
يكي از دلايل ژاپنيها براي تاخيردر توسعه اين ميدان، مين روبي آن است. اين در حالي است كه مين روبي اين ميدان تحت نظارت بين المللي انجام مي شود و طبق گفته مجري طرح توسعه اين ميدان، مين روبي آن در ارديبهشت ماه سال گذشته به اتمام رسيده بود.
اين در حالي است كه مدير عامل شركت مهندسي و توسعه نفت ايران در خصوص ادعاي شركت اينپكس در مورد وجود ميادين مين در ميدان آزادگان به عنوان دليل تاخير در اجراي اين پروژه تصريح كرده است: براساس قرارداد منعقده خنثي كردن مين‌هاي منطقه وظيفه شركت ملي نفت ايران است و بايد اين كار انجام شود.
بازارگان گفته است: اما من فكر نمي‌كنم مشكل اصلي خنثي كردن مين‌هاي منطقه باشد، چرا كه در حال حاضر عمليات حفاري در منطقه اصلي ميدان در حال انجام است. من فكر مي‌كنم مسئله‌ اصلي نگراني اينپكس از حجم سرمايه‌گذاري لازم براي پروژه است.
ازسوي ديگر، مديرعامل سابق شركت متن نيز پيشتربا اشاره به دلايل تأخير ژاپنيها خاطرنشان كرده بود: ژاپنيها معتقدند با قيمت هاي توافق شده نمي‌توانند كار كنند و انتظار دارند كه ما در قيمتها تجديدنظر كنيم.
خاموشي گفته بود: ژاپنيها اصرار دارند كه سودآوري پروژه بايد برايشان قطعي شود. از سوي ديگر باتوجه به ماهيت قراردادهاي بيع متقابل كه با ريسك پيمانكار همراه است نمي خواهند اين ريسك را بپذيرند.
شركت شل كه مشاور اينپكس در آزادگان بود، در ماه فوريه (اسفند سال 82) به بهانه عدم سودآوري كافي از پروژه كنار كشيد.
شريك ژاپني اين پروژه يعني «تومن» نيز تحت فشارهاي امريكا از كنسرسيوم كنار رفت و شركت ديگر ژاپني يعني «جاپكس» هم در فكر كناره گيري از اين پروژه است.
مدير عامل سازمان اقتصاد انرژي ژاپن پيشتر گفته بود: نرخ عملكرد پروژه آزادگان ممكن است كمتر از 15 درصدي باشد كه پيشتر پيش‌بيني شده بود و اين مساله مانع از مشاركت شركتهاي خارجي است.
اين در حالي است كه مدير شركت مهندسي و توسعه نفت ايران گفته است: تاكنون هيچ اقدامي از سوي شركت ژاپني اينپكس در خصوص توسعه ميدان نفتي آزادگان انجام نشده است لذا با توجه به متن قرارداد چنانچه تا شهريور ماه پيشرفت مهمي انجام نگيرد، قرارداد مذكور به طور خود به خود باطل خواهد شد.
مهلت قراردادي كه در سال 2004 ميان ايران و ژاپن به امضاء رسيد و طي آن عمليات توسعه ميدان نفتي آزادگان به شركت ژاپني اينپكس واگذار شد در سپتامبر سال جاري (شهريورماه) پايان مي‌يابد.
مهدي بازارگان گفته است: براساس اين قرارداد شركت ژاپني اينپكس دو سال و نيم وقت داشته است تا عمليات توسعه ميدان آزادگان را آغاز كند.
وي تاكيد كرده است: تاكنون هيچ اقدامي از سوي اين شركت در اين خصوص انجام نشده است و با توجه به متن قرارداد چنانچه تا ماه سپتامبر پيشرفت مهمي انجام نگيرد، قرارداد مذكور به طور خود به خود باطل خواهد شد.
اين در حالي است كه سخنگوي دولت ژاپن در آخرين اظهارات خود در مورد پايان يافتن مهلت ژاپن براي توسعه ميدان نفتي آزادگان گفته است: كشور متبوعش مايل است اين ميدان را توسعه دهد.
بر اساس اين گزارش، قرارداد توسعه ميدان آزادگان در فوريه سال 2004 ميان شركت ژاپني اينپكس و شركت ملي نفت ايران به امضاء رسيد اما به دليل مخالفت‌هاي آمريكا تاكنون شركت دولتي اينپكس از آغاز عمليات اجرايي توسعه اين ميدان خودداري كرده است.