در گفتگوی مشروح محمد علی ایزدی مطرح شد ؛
گزارش گام به گام از ابهامات قرارداد "کرسنت" / ضرورت اقدامات کنترلی و مدیریتی از یکسو و حفظ بازار رقابتی از سوی دیگر / شلیک به مامور بررسی کننده / دستور سفیر آمریکا به شیخ شارجه برای عدم همکاری با ایران در حوزه گاز
بدنبال مطرح شدن موضوع قرارداد کرسنت با محوریت صدور گاز ایران به امارات واظهار نظر افراد مختلف دست اندر کار ومطلع در این پرونده و با عنایت به واگذاری ماموریت بررسی این موضوع از سوی کمیسیون انرژی مجلس به محمد علی ایزدی ( که رئیس نظارت بر عملکرد وزارت نفت مجمع متخصصین ایران نیز می باشد) وی به زوایای پنهان وآشکار این پرونده پرداخته است.

 به دنبال مطرح شدن ابهامات مالی در قرارداد "کرسنت" که مربوط به صادرات گاز ایران به امارات است، براساس حکمی از سوی کمیسیون انرژی مجلس ، ایزدی ماموریت یافت تا قرارداد کرسنت را از نزدیک بررسی کند.

وی اظهار داشت : بررسی فروش گاز طبیعی و گاز "ال ان جی" ایران به امارات معروف به "کرسنت" حاکی از ضعف کنترل و یا عدم کفایت مراجع کنترل کننده داخلی است، به طوری که هم اکنون به گزارشات مستندی درقرارداد "کرسنت "رسیده ایم که دیگر راه فراری در آن برای متخلفان وجود ندارد.

وی افزود: براساس اسناد موجود بدست آمده در سفر به امارات متحده عربی، برخی شرکت‌های دولتی امارات اذعان داشتند که  خواهان خرید گاز با قیمت 30 تا 40 درصد بیشتر از بهای شرکت بی نام و نشان "کرسنت" بودند که شرکت ملی نفت ایران به دلیل برخی مسایل حاضر به عقد قرارداد با آنها یعنی دولت به دولت نشده است.

قیمت گاز صادراتی با 17.5 تا 18 دلار در هر هزار متر فوت مکعب معامله شده است که اگر این قرارداد را با صادرات گاز به ترکیه مقایسه کنیم در طول 25 سال ایران بیش از 21 میلیارد دلار ضرر خواهد کرد.

ایزدی قرارداد"کرسنت" که طرف ایرانی آن شرکت ملی نفت است را مربوط به سال 1380 اعلام کرد و گفت : بررسی به عمل آمده از قرارداد"کرسنت" حاکی از آن است که قیمت گاز صادراتی با 17.5 تا 18 دلار در هر هزار متر فوت مکعب معامله شده است که اگر این قرارداد را با صادرات گاز به ترکیه مقایسه کنیم در طول 25 سال ایران بیش از 21 میلیارد دلار ضرر خواهد کرد، زیرا کشورمان ظرف این مدت از صادرات گاز به ترکیه حدود 26.718 میلیارد دلار نصیبش می‌شود ولی از محل قرارداد "کرسنت" حدود 4.285 میلیارد دلار.

به گفته وی برهمین اساس، در طول 25 سال کل درآمد ایران از فروش گاز به کرسنت بر فرض 18 و 40 دلار به ترتیب 20 و 16 درصد بهای فروش گاز به ترکیه است.

ایزدی به تحقیقات صورت گرفته توسط کارشناسان خبره مجمع متخصصین ایران درخصوص قرارداد "کرسنت" اشاره وتصریح کرد: درعین حال، از مدیرعامل شرکت "کرسنت" برای شفاف سازی و تحلیل این قرارداد استسفار کردیم.

رئیس نظارت بر عملکرد وزارت نفت مجمع متخصصین ایران گفت : شرکت "کرسنت" هم به ما اعلام کرد که حدود 82 کیلومتر خط لوله ازمیدان سلمان به امارات کشیده است که 52 کیلومترآن زیر دریا و 30 کیلو آن هم در خشکی در پالایشگاه فرآوری است در خاک امارات.

وی افزود: هم اکنون کرسنت مدعی است که 134 میلیون دلاربرای این کار هزینه کرده که مربوط به هزینه استهلاک لوله کشی و نیروی انسانی بوده است. درپالایشگاه فرآوری که درخاک امارات است نیز مدعی شده که 155 میلیون دلار سرمایه گذاری کرده است. 6 درصد هزینه تعمیرات و 15 درصد هم بهره سرمایه گذاری و حدود 13 دلار هم برای هر هزار متر فوت مکعب هزینه متحمل شده است.

ایزدی در ادامه اظهارداشت : البته باید توجه کرد که گازی که ایران به امارات می دهیم گاز ترش است و برای شیرین سازی آن احتیاج به فرآوری دارد. در مجموع ، این ادعاهای کرسنت بود.

وی اعلام کرد: از سوی دیگر به جهت اینکه مسئله قرارداد کرسنت باید هرچه سریعتر حل و نسبت به شفاف سازی این قرارداد به اذعان عمومی و حفظ منافع ملی اقدام شود و از طرف دیگر بازار رقابتی را نباید به دست قطر بدهیم، زیرا آنهم در کمین است که بازار رقابتی ما را از دستمان خارج کند. برهمین اساس، از دیوان محاسبات، وزارت نفت، صاحب نظران خبره، طرف قرار شرکت ملی نفت یعنی کرسنت دعوت می کنیم تا در مجمع متخصصین ایران حضور یابند تا در این خصوص دیدگاه های خود را مطرح کنند.

ایزدی گفت : من اخیرا خبردار شده ام سفیر آمریکا در امارات به شیخ شارجه گفته است که قرارداد صادرات گاز ایران به امارات باید نقض شود. این شیخ نیز این مطلب را رسما و کتبا به سفیر ایران در امارات  اعلام کرده است.

وی یادآور شد: در جریان مذاکرات خط لوله صلح باز هم آمریکا به هندوستان فشار وارد کرد تا گاز ایران به آنجا صادر نشود. به هرحال، براساس تحقیقات به عمل آمده هم اکنون روزی نیم میلیون دلار از بابت سوخت گاز متضرر می شویم.وی افزود : دولت امارات اعلام کرده که من حاضر هستم 30 تا 40 به قیمت قبلی اضافه کنم و مستقیما گاز ایران را خودمان خریداری کنم.

ایزدی با اشاره به مستندات خود از نامه وزیر انرژی امارات به وزیرنفت وقت ایران در خصوص فروش گاز، به جزئیات آن پرداخت و گفت: وزیر انرژی امارات در این نامه تقاضا کرده بود ما خطوط لوله انتقال گاز را خودمان می کشیم وهزینه های آن را پذیرا هستیم و ظاهرا هم به نامه در ایران توجه ای نشده است.

جزئیات کامل نامه
وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران

سلام علیکم

احتراما به استحضار می رساند که شرکت بین المللی گاز " ترانس آسیا"  و موسسه دولتی امارات در پروژه های واردات و ایجاد شبکه های گازطبیعی ازما خواسته اند که شما آنها را درقرارداد صادرات گازبه امارات کمک کنید وامیدواریم ماموریت در ایران تسهیل شود. این شرکت‌ها پیشنهاد داده اند که در مرحله اول یک میلیارد فوت متر مکعب گاز در روز و در مرحله دوم دو میلیارد فوت متر مکعب گاز در روز تقاضا دارند.

ما اطمینان داریم تمام تلاش های ممکن را برای شرکت مذکور به منظور موفقیت درخواست ارایه شده انجام خواهد پذیرفت.

وزیر انرژی امارات

محمد بن ظاعن الهاملی

این نامه در هفتم رمضان  1426 برابر با 20 مهر 1384 به ایران ارسال شده است. یعنی  قبل از وارد شدن قرارداد کرسنت در صادرات گاز ایران به امارات.

ایزدی درادامه خاطرنشان کرد: آنچه برای مجمع متخصصین ایران مهم است اینکه چرا مسئولان وقت وزارت نفت به درخواست وزیر انرژی امارات برای فروش گاز و همکاری دولت به دولت جواب "نه" تاکنون داده شده است.

وی با اشاره به اینکه شرکت کرسنت عملیات فرآوری و شرین کردن گاز صادراتی ایران به امارات را به شرکت دانا گاز که 35 درصد سهام آن مربوط به کرسنت است، واگذار کرده، تعداد سهامداران شرکت دانا گاز را 15 نفر اعلام کرد و گفت : شیخ احمد سلطان قاسمی ( حاکم شارجه )، حمید ضیاء جعفر( صاحب کرسنت ) وعبدالله ابراهیم گله داری ( ایرانی الاصل ) سه نفراز سهامداران این شرکت هستند.

ایزدی تصریح کرد: منافع ملی حکم می کند که مسئولان ذی ربط هرچه سریعتر نسبت به شفاف سازی این قرارداد و رسیدگی به گزارشات مستند درابعاد وزوایای ظاهروپنهان قرارداد پیش قدم شوند. وی گفت : حتی رئیس کرسنت مترصد است که رئیس کمیسیون انرژی مجلس را در صورت عدم عقب نشینی از موضع خود در خصوص این قرارداد، با برخی لابی هایی در پارلمان ایران، تغییر دهد.

به گفته وی، برای مجمع متخصصین ایران پس از بررسی‌های کارشناسی، محرز شده است بعضی افراد فرصت طلب و سودجو  درقرارداد کرسنت دخالت داشته اند ومقادیربرجسته ای عواید بدست آورده اند وهم اکنون رایزنی های برجسته ای ازسوی برخی افراد درحال انجام است. ازاین رو، بحث ما احرازوروشن سازی دست‌های پنهان به ضرر منافع ملی و فروش گاز به قیمت منطقه ای مورد نظر حوزه نظارت عملکرد وزارت مجمع متخصصین ایران است.

ایزدی از نهایی شدن گزارشات مستند و معتبر درخصوص قرارداد " کرسنت "خبر داد که در زمان مناسب گزارشات لازم به کمیسیون انرژی مجلس ارایه می گردد.

وی درعین حال اظهار داشت که روز چهارشنبه هفته گذشته حوالی چهارراه پارک وی ساعت 23.30 دقیقه شب مورد سوء قصد قرار گرفته و حتی دو تیر نیز به سمت وی شلیک شده است، اما خوشبختانه این تیرها به وی برخورد نکرده است. ایزدی با اشاره به تماسهای تلفنی با وی یادآور شد که موضوع از طریق مراجع قانونی در دست بررسی است.

وی در ادامه به ملاقات حضوری خود با رئیس دیوان محاسبات کشور اشارکرد و اظهارداشت : در این دیدار نظرات کارشناسی، علمی وفنی درخصوص قرارداد "کرسنت" ارایه شد که هم اکنون گزارشات این نهاد نظارتی با رعایت ضوابط کارشناسانه تکمیل تر، مستند ترومعتبرتر شده است.

ایزدی به نقل از وزیر نفت خاطرنشان کرد: وی گفته است که به کرسنت اخطاراتی را داده ایم و تا زمانی که قیمت عادلانه  و منافع ملی تامین نشود هیچ گازی صادر نخواهد شد.

وی گفت: جریان امرنیز به قوه قضائیه نیزگزارش شده است. در عین حال، جای بسی شگفتی است مراجعی که قبلا مسئله قرارداد "کرسنت" را به طور جدی مطرح می کردند پس از گزارشات تکمیلی  ما، هم اکنون سکوت اختیار کرده اند.

ایران برای انتقال گازبه کشورامارات 600 میلیون دلارسرمایه گذاری کرده است.به دلیل قیمت پایین گازفروشی ایران به امارات، ایران در قرارداد ایران کرسنت بیش از 21 میلیارد دلار متضرر می شود . این قرارداد را شرکت ملی نفت  به ارزش 2 تا 4 میلیارد دلاربا شرکت کرسنت برای صادرات گاز به امارات متحده عربی منعقد کرد . کرسنت شرکتی که در منطقه برمودا به ثبت رسیده است ومعمولا شرکت های متخلف در این منطقه به ثبت می رسند.

براساس این قرارداد 13 میلیون مترمکعب گازدرروزباید به امارات صادرمی شد و قیمت نفت حدود 18 دلار در هزار متر مکعب گاز تعیین شد. شرکت کرسنت دراین قرارداد به صورت واسطه ودلال میان ایران و امارات عمل می کند و مجموعه درآمد این قرارداد 8 میلیارد دلار است که 4 میلیارد دلار متعلق به شرکت کرسنت است. 

بر اساس این قرارداد ایران باید در سال 2005 تا 2006 روزانه 195 میلیون فوت مکعب ، سال 2006 تا 2007 روزانه 230‌میلیون فوت مکعب ، در سال چهارم 300 میلیون فوت مکعب ، درسال پنجم 350 میلیون فوت و در سال ششم 450 میلیون فوت مکعب گاز به امارات صادر می کرد و از سال هفتم به بعد سقف صادرات روزانه به 700 میلیون فوت مکعب می رسید.

اين گزارش حاکی از آن است که هنگام عقد قرارداد قیمت نفت 18 دلار بوده و بر این مبنا محاسبه شده است گاز ایران تا 7 سال به قیمت 5/17 دلار در هزار متر مکعب به امارات صادرشود در حالی که باتوجه به افزایش قیمت نفت باید قیمت شناور می بود. 
بر اساس قرارداد کرسنت قیمت گاز صادراتی ایران تا 7 سال به میزان 70 درصد زیر قیمت های جهانی است و پس از 7 سال نیز 500درصد ارزانتر است حال آنکه کشور امارات اعلام کرده بود حاضر به معامله مستقیم با دولت و خرید گاز ایران به بهایی بیشتر است. 

درپایان متذکر می شودکه ایزدی برای اولین بار در سال 1366 یعنی همان زمانی که در خارک مشغول خدمت بود، میلیاردها تومان پول نفت را که در بخش‌هایی از وزارت نفت در حال به هرز رفتن بود را کشف و مستندات خود را به کمیسیون اصل 90 مجلس در همان زمان تقدیم کرد و البته آن گزارش در جلسه 490 مجلس نیز قرائت شد. شاید برهمین اساس بود که طرح ترور وی نیز - اسناد آن موجود است- در کشف آن سوء استفاده ها تدوین شد. این درحالی بود که در همین زمان وی از سوی مسئولان ارشد وزارت نفت دائما در حال تبعید به شهرهای مختلف به عنوان مسئول بود تا بنا به گفته خودش، از کشف سوء استفاده ها در این وزارت خانه دور بماند.

مهر