بهرهبرداري بهينه از مخازن مستلزم برداشت صيانتي است
اگر برداشت نفت و گاز از مخازن به صورت صيانتي انجام شود، ميتوان حداكثر استفاده را از يك چاه نفت به عمل آورد.
مهندس حكيم اسماعيلي - ژئوفيزيست ارشد شركت عمليات اكتشاف نفت - افزود: نخستين قدم براي اكتشاف نفت در هر كشوري كه داراي توانمنديهاي هيدوركربوري باشد، بررسي ساختار زمين در منطقه مورد اكتشاف است.
وي با بيان اين كه در زير طاقديسها و تلههاي نفتي احتمال وجود ذخاير هيدوركربوري بسيار زياد است، افزود: ابتدا يك گروه زمينشناسي طاقديسها و تله هاي نفتي را مشخص ميكند. در مرحله بعد در مناطقي كه وجود طاقديسها مشخص شده، با استفاده از روشهاي گرانسنجي و مغناطيس سنجي، محدوده احتمالي وجود ذخاير هيدروكربوري مشخص ميشود.
وي ادامه داد: پس از مشخص شدن منطقه اي كه در آن ذخاير هيدروكربوري وجود دارد، توسط سنجش، شدت جاذبه و شدت مغناطيس زمين، ساختمان هيدروكربوري محدودتر و دقيقتر ميشود. در اين مرحله محدوده وجود ذخاير هيدروكربوري (گاز و نفت) مشخصتر از گذشته ميشود.
وي عنوان كرد: با انجام آزمايشهاي گراني سنجي و مغناطيس سنجي، شكل ظاهري و عمق تقريبي لايههاي مخزن را با مدلسازي انجام شده تعيين ميكنند و براي اينكه مدلهاي ايجاد شده از مخزن دقيقتر شوند، با روشهاي لرزه نگاري دو بعدي و سهبعدي مدل را دقيقتر از گذشته ميكنند.
وي گفت: در مرحله بعد دادهها پردازش ميشود و سپس توسط يك گروه كه اغلب شامل مهندس مخزن، يك زمينشناس، يك ژئوفيزيست و مفسر است تفسير ميشود كه در مرحله تفسير، مفسر، ضخامت، عمق و احتمالا وجود گسلها در لايه مخزن و همچنين نحوه و جهت گسترش گسلها و شناسايي چينهاي مخزن را انجام ميدهند.
وي يادآور شد: پس از بدست آمدن اين گونه اطلاعات مشخص ميشود كه ذخاير هيدوركربوري در چه لايهاي قرار دارند. در اين حالت پرونده يك ساختمان نفتي مشخص ميشود. همچنين موقعيت اولين چاه اكتشافي نيز تعيين ميشود.
اسماعيلي تصريح كرد: براي پيدا كردن ديدي واقعيتر و دقيقتر از مخزن نفت، حفاري نخستين چاه اكتشافي را در مخزن نفتي آغاز ميكنيم. اگر احتمالا در تفسير يا پردازش اطلاعات بدست آمده از مراحل گذشته خطايي وجود داشته باشد، با توجه به نمونهبرداريهايي كه در جريان حفاري نخستين چاه از لايههاي زمين انجام ميشود، اطلاعات بازپردازش ميشود.
وي اظهار داشت: پس از حفاري چاه اكتشافي، در قدمهاي بعدي حفاري چاههاي توليد نفت با توجه به ديدي كه از سازند هيدروكربوري به دست آمده، انجام و توليد نفت آغاز ميشود.
اين ژئوفيزيست ارشد شركت عمليات اكتشاف نفت با اشاره به روش لرزه نگاري مورد استفاده در مخازن نفتي منطقه اهواز گفت: قرار است روش لرزه نگاري چهار بعدي در برخي از مخازن اهواز به كار گرفته شود . در اين روش لرزه نگاري علاوه بر سه بعد فضايي، بعد چهارم يعني زمان را نيز در آن دخالت ميدهند.
اسماعيلي با بيان اين كه در حال حاضر اگر درصد آب در نفت از 11 درصد بالاتر رود ديگر برداشت نفت از آن چاه مقرون به صرفه نيست، افزود: با توجه به امكانات فعلي و به دليل بالا رفتن هزينههاي عملياتي و به تبع آن بالا رفتن قيمت توليد هر بشكه نفت، برداشت از آن چاه اقتصادي نيست و آن چاه مرده (يعني غيرقابل استفاده) ناميده ميشود.
وي اضافه كرد: براي استفاده از مقداري از نفت باقيمانده در چاه تقريبا مرده، عمليات تزريق گاز با توجه به پارامترهاي ويژه انجام ميدهند. اين كار سبب ميشود بخشي از نفت كه در چاه باقي مانده به وسيله عمليات تزريق گاز Gas Injection ، به چاه ديگر مهاجرت كند و امكان برداشت آن از طريق چاه ديگر نفتي در همان مخزن تا حدي به وجود آيد.
ايسنا